I Will Always Love You là một trong những bản tình ca mà nhiều thế hệ người nghe đều thuộc, dù không phải ai cũng biết câu chuyện phía sau nó. Trước khi vang lên trong giọng hát Whitney Houston ở phim The Bodyguard, đây vốn là một ca khúc country do Dolly Parton viết năm 1973, như lời từ biệt dành cho người đồng nghiệp và cố vấn của bà. Hai phiên bản mang hai không khí rất khác nhau, nhưng đều giữ nguyên lời nhắn gửi đầy trân trọng ấy.

Dolly Parton viết I Will Always Love You như một lời chia tay
Năm 1973, Dolly Parton sáng tác bài hát cho Porter Wagoner, người đã đồng hành cùng bà trong bảy năm làm việc chung. Lúc ấy hai người sắp tách ra về mặt nghề nghiệp, vì bà muốn đi theo con đường solo. Ca khúc vì thế vừa là lời cảm ơn, vừa là cách bà báo trước quyết định của mình. Bà thu âm bài hát tại RCA Studio B ở Nashville vào ngày 12 tháng 6 năm 1973.
Tác giả Curtis W. Ellison nhận xét rằng bài hát nói về một cuộc chia tay không sa vào cãi vã triền miên, mà hình dung một cuộc từ biệt trong sự tôn trọng, và chính người phụ nữ là người chủ động. Về mặt âm nhạc, đây là một ca khúc nhịp common time, tiết tấu chậm khoảng 66 nhịp mỗi phút. Chính sự thong thả đó khiến từng câu hát như được nói ra một cách cân nhắc.
Có một chi tiết nhỏ khá thú vị. Trong chương trình The Bobby Bones Show, Parton kể rằng bà viết I Will Always Love You cùng ngày với Jolene, một ca khúc đặc trưng khác của bà. Về sau bà nói thêm rằng hai bản demo đầu tiên được thu chung trên một cuộn cassette, và có thể hai bài chỉ cách nhau vài ngày. Hai bài hát nổi tiếng, hai tâm thế rất khác nhau, mà lại nằm trên cùng một cuộn băng.
Bản country năm 1974 và hai lần lên ngôi của Dolly Parton
Tháng 3 năm 1974, I Will Always Love You được phát hành, là đĩa đơn thứ hai trích từ album phòng thu solo thứ mười ba của bà, Jolene. Bài hát đứng đầu bảng Billboard Hot Country Songs, lên hạng bốn trên bảng RPM Country Tracks của Canada, và nằm trong nhóm đĩa đơn bán chạy của năm 1974. Sang năm 1975, Parton nhận giải Nữ ca sĩ của năm tại CMA Awards.
Năm 1982, bà thu âm lại bài hát cho nhạc phim The Best Little Whorehouse in Texas. Đĩa đơn phát hành ngày 12 tháng 7 năm 1982 và một lần nữa lên số một bảng country của Billboard. Việc cùng một ca khúc hai lần chiếm vị trí cao nhất là điều khá hiếm. Về sau, giới phê bình tiếp tục nhìn lại bản gốc bằng nhiều đánh giá tốt: AllMusic gọi đó là một trong những phần thể hiện hay nhất của bà, còn Billboard xếp đây là bài hát hay nhất của Parton, một bản tình ca cho muôn đời.
Giữa chừng còn có một câu chuyện không thể bỏ qua: Elvis Presley từng muốn thu âm bài hát này. Theo lời Parton, quản lý của ông, Đại tá Tom Parker, đề nghị tác giả nhượng một nửa quyền xuất bản. Bà từ chối, dù khi đó rất day dứt và khóc suốt đêm. Về sau bà nói đùa rằng khi bản của Whitney Houston ra mắt, số tiền bà kiếm được đủ để mua Graceland.
Lời nhờ của Dolly Parton trước khi Whitney Houston thu âm
Khi ê-kíp The Bodyguard liên hệ xin dùng bài hát, theo lời khuyên của nam chính Kevin Costner, Parton chỉ có một yêu cầu. Trong cuộc trò chuyện trên BBC Radio 2, bà kể mình đã nhờ họ bảo đảm khổ cuối được hát lên, vì đó là đoạn bà đọc thay vì hát, nhưng vẫn theo cùng giai điệu. Bà dặn đừng bỏ đoạn ấy như Linda Ronstadt từng làm, vì Ronstadt nghĩ rằng mình không thể đọc lời.
Sau đó bà không nghe thêm tin tức gì. Cho đến một ngày nọ, khi đang lái xe, bà nghe bản của Whitney Houston trên radio, mở đầu bằng những câu hát nhẹ nhàng, không nhạc đệm. Parton kể với Howard Stern vào năm 2023 rằng lúc đầu bà thấy quen quen, nhưng chưa kịp nhận ra thì Houston đã bước vào điệp khúc. Bà phải tấp xe vào lề để nghe hết, và gọi đó là một trong những trải nghiệm tuyệt vời nhất đời mình.
Một chi tiết khác cũng đáng nhắc là Patti LaBelle. Parton từng nhiều lần gợi ý bà thu âm bài hát này vì tin giọng bà sẽ rất hợp. LaBelle cứ lần lữa, rồi về sau thừa nhận mình rất tiếc khi nghe bản của Whitney Houston.
Whitney Houston và những kỷ lục của bản ballad năm 1992
Bản phối pop ballad của Whitney Houston cho The Bodyguard phát hành năm 1992 và giữ vị trí số một trên Billboard Hot 100 suốt 14 tuần, một kỷ lục vào thời điểm đó. Đĩa đơn được RIAA chứng nhận kim cương, trở thành đĩa đơn bán chạy nhất của một nữ nghệ sĩ tại Mỹ. Houston cũng là nữ nghệ sĩ thứ ba có cả đĩa đơn lẫn album đạt chứng nhận này.
Trên phạm vi thế giới, bài hát đứng đầu 34 bảng xếp hạng đĩa đơn chính thức, bán hơn 24 triệu bản và là đĩa đơn bán chạy nhất thế giới năm 1992. Tại Grammy năm 1994, Houston nhận giải Thu âm của năm và giải Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất cho ca khúc này. Album nhạc phim The Bodyguard cũng giúp bà nhận giải Album của năm. Bên cạnh đó, BMI ghi nhận bài hát đã vượt mười triệu lượt phát sóng.
Trong một cuộc phỏng vấn với Rolling Stone năm 1993, Houston kể lại cú điện thoại của Parton. Bà Dolly nói mình rất vinh dự vì bài hát được thể hiện như vậy, và cho rằng bản gốc chưa bao giờ thành công đến thế, còn Houston đã gửi gắm vào đó rất nhiều điều. Houston cho biết lúc hát, bà lo nhất là Parton sẽ nghĩ gì về phần hòa âm và cách luyến láy của mình, nên khi nghe Parton nói như vậy, bà thấy rất xúc động. Ngoài hai giọng ca này, bài hát còn được nhiều nghệ sĩ khác thu lại, trong đó có Linda Ronstadt, Kenny Rogers, LeAnn Rimes và Sarah Washington, người có bản dance lên hạng 12 tại Anh.
Nghe lại I Will Always Love You trên tai nghe và loa
Với nhiều người Việt, bài hát này có lẽ đã đến qua radio, băng cassette, đĩa CD hay một đêm karaoke, và gắn với những quãng thời gian khác nhau của mỗi người. Dù đến bằng cách nào, mỗi lần nghe lại vẫn thấy có một khoảng lặng riêng ở những câu đầu tiên.
Nếu có dịp, bạn thử nghe cả hai phiên bản liền nhau. Bản của Dolly Parton mộc mạc, giọng hát gần như đang kể chuyện, còn bản của Whitney Houston mở đầu bằng giọng hát trần rồi dâng lên thành điệp khúc đầy sức nặng. Trên một đôi tai nghe tốt hay một cặp loa đặt đúng chỗ, bạn sẽ nghe rõ hơi thở, những quãng ngắt và độ vang của từng nốt cao. Đó là những chi tiết mà âm thanh qua loa ngoài nhỏ ít khi mang lại được.
Nguồn tham khảo: Wikipedia, American Songwriter
Ảnh: RCA Records / Public domain / Wikimedia Commons

