Serie Mỗi Ngày Một Khái Niệm Audio – Phần 21: Harman Target là gì? Vì sao cả thế giới audio đều nhắc đến Harman?

Nếu mới tìm hiểu về tai nghe hoặc tham gia các cộng đồng audio, chắc hẳn bạn đã từng bắt gặp những câu như: “Tai nghe này tuning gần Harman”, “Bass theo kiểu Harman”, hay “Lệch Harman khá nhiều”. Cái tên Harman xuất hiện ở khắp nơi, từ các bài review, biểu đồ đáp tuyến tần số (Frequency Response), video đánh giá cho đến những cuộc thảo luận của người chơi audio.

Điều này khiến nhiều người mới lầm tưởng Harman Target là một tiêu chuẩn bắt buộc, hoặc là chất âm hoàn hảo mà mọi chiếc tai nghe đều phải hướng tới. Tuy nhiên, sự thật đơn giản hơn rất nhiều. Harman Target là một đường đáp tuyến tham chiếu được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học nhằm tìm ra kiểu cân bằng âm thanh mà phần lớn người nghe cảm thấy tự nhiên và dễ chịu.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ Harman Target là gì, vì sao nó trở thành tiêu chuẩn tham khảo phổ biến trong ngành tai nghe, đồng thời lý giải vì sao một chiếc tai nghe không đi theo Harman vẫn hoàn toàn có thể là một sản phẩm xuất sắc.

Harman Target là gì?

Để dễ hình dung, hãy tưởng tượng một quán phở muốn tạo ra công thức nước dùng phù hợp với nhiều thực khách nhất.

Chủ quán mời hàng trăm người đến ăn thử, sau đó hỏi họ thích nước dùng đậm hơn hay nhạt hơn, có cần thêm vị ngọt hay giảm độ béo hay không. Mỗi người đều có khẩu vị riêng, nhưng khi tổng hợp đủ nhiều ý kiến, sẽ xuất hiện một xu hướng chung về hương vị mà đa số cảm thấy ngon.

Harman Target cũng được hình thành theo cách tương tự.

Các kỹ sư của Harman International đã thực hiện hàng loạt thử nghiệm nghe với nhiều nhóm người khác nhau. Người tham gia sẽ nghe nhiều cách cân chỉnh âm thanh trên cùng một bản nhạc, sau đó lựa chọn phương án họ cảm thấy cân bằng và dễ nghe nhất. Từ hàng nghìn kết quả, các nhà nghiên cứu xây dựng nên một đường đáp tuyến tham chiếu – chính là Harman Target.

Điều quan trọng cần nhớ là Harman Target không phải “âm thanh hay nhất thế giới”. Nó chỉ là kết quả phản ánh sở thích trung bình của số đông người nghe.

Vì sao Harman Target lại nổi tiếng?

Lý do đầu tiên là Harman mang đến một điểm tham chiếu chung cho toàn bộ ngành công nghiệp audio.

Trước đây, khi một reviewer nói rằng một chiếc tai nghe “cân bằng”, mỗi người sẽ hiểu theo một cách khác nhau. Người quen nghe bass mạnh vẫn có thể thấy chiếc tai nghe đó khá trung tính, trong khi người thích âm sáng lại cảm thấy nó hơi tối.

Khi Harman Target xuất hiện, mọi người bắt đầu có một “thước đo” chung.

Reviewer có thể nói rằng chiếc tai nghe này có nhiều bass hơn Harman, upper-mid thấp hơn Harman hoặc treble sáng hơn Harman. Chỉ với vài câu mô tả, người đọc đã có thể hình dung khá rõ màu âm tổng thể của sản phẩm.

Đây cũng là lý do hầu hết các biểu đồ Frequency Response ngày nay đều hiển thị thêm đường Harman để người xem dễ so sánh.

Harman Target có đặc điểm âm thanh như thế nào?

Một chiếc tai nghe được tuning gần Harman thường mang lại cảm giác cân bằng và dễ nghe ngay từ lần đầu sử dụng.

Bass

Bass thường được nâng vừa đủ để tạo lực cho tiếng kick drum và sub-bass mà không lấn sang dải trung.

Khi nghe Billie Jean của Michael Jackson, bass line có độ nảy rõ ràng, giữ được nhịp điệu đặc trưng của bài hát mà vẫn không làm che mất giọng hát.

Mid

Dải mid được giữ khá tự nhiên.

Giọng hát nổi rõ ở trung tâm, guitar và piano có độ rõ ràng, không bị lùi quá sâu cũng không tiến quá gần.

Khi nghe Fast Car của Tracy Chapman, vocal vẫn giàu cảm xúc, guitar acoustic có đường nét rõ và tổng thể tạo cảm giác rất dễ chịu.

Treble

Treble được nâng vừa phải để tăng cảm giác mở, giúp cymbal, violin và các chi tiết nhỏ nổi bật hơn nhưng không quá chói đối với phần lớn người nghe.

Chính sự cân bằng này khiến Harman trở thành kiểu tuning phù hợp với rất nhiều thể loại nhạc như Pop, Rock, Acoustic, Ballad hay EDM.

Vì sao đường Harman không phải là một đường thẳng?

Nhiều người mới nhìn biểu đồ Frequency Response thường thắc mắc vì sao Harman lại cong lên xuống thay vì nằm ngang hoàn toàn.

Nguyên nhân nằm ở cấu tạo của tai người.

Vành tai, ống tai và cách âm thanh phản xạ trước khi đến màng nhĩ khiến chúng ta không nghe mọi tần số với cùng một mức độ. Một số vùng sẽ được khuếch đại tự nhiên, trong khi một số vùng khác bị suy giảm.

Vì vậy, nếu một chiếc tai nghe có biểu đồ hoàn toàn phẳng, cảm giác nghe thực tế lại có thể thiếu tự nhiên.

Có thể so sánh điều này với việc xử lý màu sắc trong nhiếp ảnh. Ảnh RAW từ máy ảnh thường chưa phải là hình ảnh đẹp nhất khi nhìn trên màn hình. Nó cần được cân chỉnh màu để tạo cảm giác gần với cảnh thật hơn.

Harman Target cũng đóng vai trò tương tự trong thế giới tai nghe.

Harman giúp người mới chọn tai nghe như thế nào?

Đối với người mới, Harman giống như một điểm xuất phát đáng tin cậy.

Nếu chưa xác định được gu nghe của mình, việc lựa chọn một chiếc tai nghe có tuning gần Harman thường mang lại tỷ lệ hài lòng khá cao vì nó cân bằng giữa bass, mid và treble.

Đây cũng là lý do rất nhiều hãng sản xuất sử dụng Harman làm nền tảng trước khi điều chỉnh theo triết lý âm thanh riêng.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa tất cả các thương hiệu đều phải tuân theo Harman.

Harman Target có nhiều phiên bản khác nhau

Một hiểu lầm khá phổ biến là chỉ tồn tại một đường Harman duy nhất.

Thực tế, Harman có nhiều phiên bản khác nhau.

Harman Over-Ear

Đây là đường tham chiếu dành cho tai nghe chụp đầu (Over-Ear).

Do driver nằm cách tai một khoảng nhất định nên cách âm thanh truyền tới màng nhĩ khác với tai nghe nhét tai.

Harman In-Ear

Đây là đường tham chiếu dành cho tai nghe in-ear.

Do nozzle đi sâu vào ống tai nên cách cảm nhận dải trung và treble hoàn toàn khác so với tai nghe chụp đầu.

Ngoài ra, Harman Target cũng được cập nhật qua nhiều năm khi có thêm dữ liệu nghiên cứu và phương pháp đo mới.

Tai nghe lệch Harman có dở không?

Câu trả lời là hoàn toàn không.

Harman chỉ phản ánh sở thích trung bình của số đông chứ không phải đáp án cuối cùng cho mọi người.

Một ví dụ nổi tiếng là Sennheiser HD600.

Đây là mẫu tai nghe được yêu thích suốt hơn hai thập kỷ nhờ vocal tự nhiên, timbre đẹp và khả năng tái hiện nhạc cụ xuất sắc, dù lượng bass không giống Harman hiện đại.

Nhiều mẫu Sony lại thiên về chất âm ấm, giàu nhạc tính.

Một số tai nghe V-Shape nâng mạnh cả bass lẫn treble để tạo cảm giác sôi động khi nghe EDM hoặc Pop.

Tất cả đều có lượng người hâm mộ rất lớn.

Điều này chứng minh rằng không có một đường tuning nào phù hợp với tất cả mọi người.

Biểu đồ Frequency Response không nói lên toàn bộ chất âm

Một sai lầm phổ biến là cho rằng hai chiếc tai nghe có biểu đồ giống nhau sẽ nghe giống nhau.

Thực tế hoàn toàn khác.

Một chiếc có thể cho bass nhanh, gọn và có lực, trong khi chiếc còn lại mềm và kéo dài hơn.

Một mẫu có vocal mượt mà, giàu nhạc tính, còn mẫu khác lại hơi khô.

Sự khác biệt đến từ rất nhiều yếu tố như driver, vật liệu màng loa, thiết kế buồng âm, độ méo tiếng, tốc độ đáp ứng, độ phân giải, khả năng tách lớp, soundstage và timbre.

Biểu đồ Frequency Response chỉ cho chúng ta biết màu âm tổng thể chứ không thể phản ánh toàn bộ trải nghiệm nghe.

Có nên mua tai nghe theo Harman Target?

Nếu đây là chiếc tai nghe đầu tiên của bạn, Harman là một lựa chọn rất an toàn.

Nó giúp giảm khả năng gặp phải những kiểu tuning quá cực đoan như bass quá nhiều, mid quá lùi hoặc treble quá gắt.

Tuy nhiên, sau một thời gian nghe nhạc, mỗi người sẽ dần khám phá ra gu âm thanh riêng.

Có người thích nhiều sub-bass hơn để nghe EDM.

Có người lại thích mid dày để thưởng thức vocal.

Có người thích treble dịu vì thường nghe nhiều giờ liên tục.

Lúc này, Harman chỉ còn là điểm tham khảo thay vì tiêu chuẩn bắt buộc.

Kết luận

Có thể xem Harman Target giống như một cỡ áo phổ thông.

Nó được thiết kế để phù hợp với nhiều người nhất, nhưng không thể vừa vặn hoàn hảo với tất cả.

Người này thích áo rộng hơn ở vai, người khác thích ôm sát ở eo. Trong audio cũng vậy, mỗi người đều có một gu nghe riêng được hình thành từ thói quen, thể loại nhạc yêu thích và cảm nhận cá nhân.

Chính vì thế, Harman Target không phải là đích đến cuối cùng mà là một tấm bản đồ giúp người chơi audio dễ trao đổi, dễ so sánh và dễ lựa chọn hơn.

Khi hiểu đúng về Harman, bạn sẽ không còn đặt câu hỏi “Tai nghe này có đúng Harman hay không?” mà thay vào đó sẽ là “Chiếc tai nghe này có phù hợp với gu nghe của mình hay không?”

Đó mới là điều quan trọng nhất trong hành trình khám phá thế giới âm thanh.