Words Bee Gees: câu chuyện sau bản ballad bất hủ

Words Bee Gees là một bản ballad dịu dàng của ba anh em nhà Gibb, giản dị nhưng có đời sống rất dài. Từ cuối thập niên 1960, ca khúc đi qua nhiều bản thu, nhiều giọng hát và nhiều thế hệ người nghe. Với người Việt yêu nhạc ngoại, những giai điệu kiểu này thường gợi nhớ đến radio, băng cassette hay đĩa CD. Bài viết này nhìn lại cách Words ra đời, vài chi tiết thú vị trong phòng thu và hành trình của nó qua các bản hát lại, trong đó có bản của Boyzone.

Words Bee Gees – ballad thu âm năm 1967 tại IBC Studios, London

Words Bee Gees và một cuộc cãi vã vu vơ

Words do Barry, Robin và Maurice Gibb cùng đứng tên sáng tác. Theo lời Barry, ông viết bài hát ở Adams Row, lúc đang ở nhà của Robert Stigwood, người quản lý của nhóm. Năm 1996, trên chương trình VH1 Storytellers, ông còn nói bài được viết dành cho chính ông Stigwood.

Robin thì nhớ về tâm trạng đã sinh ra bài hát. Hôm đó Barry vừa cãi nhau với ai đó, anh cũng vừa cãi nhau với một người khác, và hai anh em rơi vào cùng một tâm trạng. Theo Robin, những cuộc tranh cãi ấy chẳng về điều gì cả, chỉ là lời qua tiếng lại. Từ đó có ý tưởng của ca khúc: lời nói có thể làm người ta vui, và cũng có thể làm người ta buồn.

Barry cho biết về sau có rất nhiều nghệ sĩ hát lại Words, nên bài dần giống To Love Somebody ở chỗ được nhiều người thu âm. Ông kể mình từng không biết bài này không nằm trong album nào. Theo ông, thời đó nhóm phát hành đĩa đơn nối tiếp nhau liên tục, nên chuyện như vậy cũng dễ hiểu.

Buổi thu Words ở IBC Studios năm 1967

Words được thu vào ngày 3/10/1967 tại IBC Studios, London. Cùng buổi thu đó còn có bài World và một ca khúc tên Maccleby’s Secret, bài này chưa bao giờ được hoàn thiện hay phát hành. Bản thu chỉ có giọng hát của Barry, và về sau Words trở thành phần hát riêng của ông trên sân khấu cho đến hết quãng đường hoạt động của Bee Gees.

Barry nhớ rất rõ buổi thu đầu tiên. Ông và Robin có mặt ở phòng thu từ chín giờ sáng. Ông muốn Robin viết và chơi phần piano vì bản thân không phải người chơi piano giỏi, nhưng Robin buồn ngủ đến mức cứ gục bên cây đàn. Cuối cùng chính Barry ngồi vào chơi.

Về nhân sự, Barry hát chính và chơi guitar đệm, Maurice chơi bass, piano và Mellotron, còn Robin hát bè. Vince Melouney chơi guitar đệm, Colin Petersen chơi trống, và Bill Shepherd phụ trách phần phối khí dàn nhạc.

Tiếng piano dày trong Words: ai là người tạo ra?

Words còn được nhắc đến vì một âm sắc piano mới. Theo Maurice, nhóm phát hiện ra nó một cách tình cờ. Khi mọi người đi ăn trưa, anh ngồi nghịch ở cây piano và nghĩ ra một đoạn riff. Sau đó anh lên tầng trên, bật micro cho tiếng piano rồi vặn thử các núm chỉnh trước mặt. Nghe lại băng, anh thấy tiếng piano bị nén rất lạ. Kỹ sư Mike Claydon, người thu hầu hết đĩa của nhóm, nghe xong cũng hỏi đó là âm thanh gì.

Maurice kể rằng đó chỉ là hiệu ứng nén, nhưng lúc ấy Claydon chưa biết gọi tên nó là gì, và có lẽ đã gọi là “limited”. Theo anh, âm thanh này khiến cây piano nghe như khoảng 40 cây cùng chơi, rất dày. Trong Words, nó đẹp đến mức bài hát nghe như có cả một dàn nhạc giao hưởng ở Los Angeles đứng sau.

Kỹ sư Damon Lyon-Shaw kể khác. Khi đó ông còn là người phụ việc của Claydon. Ông nói chính mình là người nghĩ ra cách này: đưa tiếng piano qua một loạt bộ nén rồi vặn dần cho đến khi có chất âm kim loại, nghe như bị hút lại. Theo ông, Maurice cho rằng đó là công của Claydon, nên Claydon được ghi công. Kỹ sư John Pantry thì nhớ rằng cả nhóm đều dùng thứ âm thanh ấy sau khi biết nó làm gì với nốt đàn, còn ai đến trước thì vẫn còn để ngỏ. Ông cho biết âm thanh này độc đáo vì đến từ một thiết bị tự chế do một người tên Denis King làm ra.

Sinking Ships và các bản mix của Words

Mặt B của đĩa đơn là Sinking Ships, một trong số rất ít bài của Bee Gees có cả ba anh em cùng hát chính: Barry và Robin ở các đoạn lời, Maurice ở điệp khúc. Bài gốc cũng nhắc đến một màn trình diễn của nhóm trên The Ed Sullivan Show năm 1968, với Barry hát, Maurice chơi bass, Robin ngồi piano, Vince Melouney chơi guitar và Colin Petersen chơi trống.

Vì ban đầu chỉ phát hành dưới dạng đĩa đơn, Words không có bản stereo. Mãi đến năm 1969, khi hãng Atlantic cần cho album Best of Bee Gees, một bản stereo mới được làm. Bản này hạ piano, bass và trống xuống, đẩy giọng hát lên trước, và người hâm mộ không hài lòng. Ở Anh, hãng Polydor chọn dùng bản mono cho phiên bản album của họ.

Năm 1990, Bill Inglot làm lại một bản stereo tốt hơn. Trong lúc làm, ông nhận thấy hai đoạn hát bè ngắn gần cuối bài có trong bản mono nhưng không có trên băng master bốn track, như thể Barry đã thêm vào khi làm bản mono. Bài hát cũng xuất hiện trong bộ phim The Mini-Affair năm 1968, do Georgie Fame hát với phần phối của Bill Shepherd.

Words Bee Gees trên các bảng xếp hạng

Words đạt hạng 8 trên bảng xếp hạng đĩa đơn Anh, và đứng số 1 ở Tây Đức, Canada, Thụy Sĩ và Hà Lan. Tại Mỹ, bài vào bảng Cashbox ở vị trí 67 trong tuần ngày 20/1/1968. Tờ báo này khen đây là một bản ballad đẹp với âm hưởng rock nhẹ, có tiếng piano gần như cổ điển, dây bay bổng, bộ gõ kiểu pop và phần hát chính xuất sắc.

Nhiều năm sau, vào tháng 12/2011, trong một chương trình đặc biệt của ITV, khán giả bình chọn Words ở vị trí thứ tư trong danh sách ca khúc Bee Gees được yêu thích nhất nước Anh. Điều đó cho thấy bài hát vẫn còn chỗ đứng riêng trong lòng người nghe.

Boyzone và những bản hát lại Words

Nhiều nghệ sĩ đã thu âm lại Words. Rita Coolidge đưa bài vào album Anytime…Anywhere năm 1978. Nhóm nhạc Ireland Boyzone phát hành Words làm đĩa đơn mở đầu cho album A Different Beat năm 1996. Bản này lên số 1 trên bảng xếp hạng đĩa đơn Anh, là bản số 1 đầu tiên của nhóm ở đây, và đạt chứng nhận bạch kim của BPI.

Giới phê bình lúc đó không hoàn toàn đồng ý. Tạp chí Music Week chấm ba trên năm điểm. Người viết dự đoán đĩa đơn vẫn sẽ thành hit lớn, nhưng cho rằng bản hát lại này thiếu cảm hứng và là đĩa đơn yếu nhất của nhóm cho đến lúc ấy.

Dù vậy, nghe Words qua hai phiên bản vẫn là một trải nghiệm khá thú vị. Một bên là bản thu cuối thập niên 1960 với giọng Barry và tiếng piano nén đặc trưng, một bên là cách hát của một nhóm nhạc thập niên 1990. Mỗi người sẽ có thời điểm riêng để nhớ về từng bản.

Nếu có dịp, bạn thử nghe lại bản gốc của Bee Gees bằng tai nghe hoặc trên một bộ loa quen thuộc, và để ý lớp piano nén cùng phần dây phía sau giọng hát. Những chi tiết như vậy thường chỉ hiện ra khi mình nghe chậm lại, và đó cũng là một cách thưởng thức thú vị với những bản thu cũ.

Nguồn tham khảo: Wikipedia

Ảnh: Unknown author Unknown author This is a retouched picture , / Public domain / Wikimedia Commons

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *