Dancing Queen ABBA: từ Boogaloo đến bản hit toàn cầu

Có những giai điệu khiến người ta bất giác nhún nhảy, dù đang ở giữa bữa tiệc, trong tiệm tạp hóa hay đứng trước gương với chiếc lược làm micro. Dancing Queen ABBA chắc chắn nằm trong số đó. Ca khúc nằm trong album Arrival (1976) của nhóm nhạc Thụy Điển và đến nay vẫn được xem là bài hát tiêu biểu nhất của họ. Với những ai từng nghe nhạc disco-pop qua băng cassette, đài radio hay những buổi karaoke, giai điệu này có lẽ quen thuộc như một người bạn cũ.

Nhóm nhạc ABBA, tác giả ca khúc Dancing Queen

Dancing Queen ABBA bắt đầu từ một bản nhạc tên Boogaloo

Bài hát do Benny Andersson, Björn Ulvaeus và quản lý Stig Anderson sáng tác, trong đó Andersson và Ulvaeus còn trực tiếp sản xuất. American Songwriter cho biết hai người viết ca khúc vào mùa hè năm 1975. Họ đã có một đoạn hook bắt tai cho bài nhạc nhảy nhưng chưa rõ nên đưa nó đi theo hướng nào, và ở giai đoạn này bài mang tên tạm là “Boogaloo”.

Nguồn cảm hứng đến từ nhiều phía. Andersson và Ulvaeus tìm thấy nhịp nhảy trong “Rock Your Baby” của George McCrae, cùng tiếng trống trong album Dr. John’s Gumbo (1972). Wikipedia còn ghi nhận giai điệu mở đầu gợi nhớ “Sing My Way Home” của Delaney & Bonnie, in trong album Motel Shot (1971). Phần nhạc nền được thu vào ngày 4 và 5 tháng 8 năm 1975 tại Glen Studio, thuộc khu Stocksund ngoại ô Stockholm.

Phản ứng của các thành viên cho thấy họ tin vào bài hát từ rất sớm. Anni-Frid Lyngstad bật khóc khi nghe bản thu nền, và bà nói đó là kiểu ca khúc đi thẳng vào trái tim. Agnetha Fältskog thì nhớ lại rằng đoán trước một bài có thành hit hay không vốn rất khó, nhưng riêng bài này, cả nhóm đều biết nó sẽ rất lớn.

Chất Europop: disco nhìn qua lăng kính Thụy Điển

Về âm nhạc, Dancing Queen được mô tả là phiên bản Europop của disco Mỹ. Khi disco đang thống trị các bảng xếp hạng ở Mỹ, nhóm quyết định đi theo xu hướng đó bằng lối phối khí gợi đến “Wall of Sound” của Phil Spector. Bài hát luân phiên giữa những đoạn verse chậm rãi, quyến rũ và một điệp khúc kịch tính, vút lên những nốt cao day dứt. Phần keyboard của Andersson làm nổi bật độ tinh tế gần như cổ điển của giai điệu, còn anh và Ulvaeus cài nhiều đoạn nhạc cụ bắt tai ra vào xuyên suốt bản phối.

Giọng hát của Agnetha Fältskog và Anni-Frid Lyngstad được xếp chồng nhiều lớp. Giới phê bình khen hai giọng ca đi qua từng khúc quanh của giai điệu một cách trọn vẹn. Phần giọng được thu ngày 10 tháng 9 tại Metronome Studio ở Stockholm. Hai ngày sau, dàn dây do Sven-Olof Walldoff soạn được thêm vào, và đến ngày 3 tháng 12, tay trống Roger Palm bổ sung phần hi-hat tại KMH Studio.

Lời bài hát kể về một chuyến đến vũ trường, nhưng điểm nhấn lại là niềm vui của chính việc nhảy múa. Trong quá trình viết lời, nửa đầu của đoạn verse thứ hai đã bị bỏ đi. Những câu ấy hiện chỉ còn thấy trong một đoạn phim ghi lại buổi thu âm.

Vì sao Dancing Queen phải chờ đến mùa hè 1976

Cả nhóm, nhất là Andersson, muốn phát hành Dancing Queen ngay sau “Mamma Mia”. Tuy nhiên Stig Anderson kiên quyết cho “Fernando” ra trước, vì ông thấy ca khúc nhẹ nhàng, mang hơi hướng dân gian ấy sẽ chạm đến nhiều người nghe hơn. American Songwriter cho biết “Fernando” ra mắt vào tháng 3 năm 1976, còn Dancing Queen được giữ lại đến tháng 8 để tạo đà cho album Arrival vào tháng 10.

Trong lúc chờ đợi, bài hát vẫn kịp lên sóng truyền hình Đức và Nhật Bản vào mùa xuân 1976. Lần biểu diễn trực tiếp đầu tiên diễn ra ngày 18 tháng 6 năm 1976 tại Nhà hát Opera Hoàng gia Thụy Điển, trong buổi gala do Kjerstin Dellert tổ chức để mừng Vua Carl XVI Gustaf và Silvia Sommerlath, hai người kết hôn vào hôm sau. Đĩa đơn được phát hành tại Thụy Điển vào tháng 8 năm 1976 (American Songwriter ghi cụ thể là ngày 15 tháng 8), rồi đến Anh và phần còn lại của châu Âu.

Mối duyên giữa bài hát và hoàng gia Thụy Điển còn kéo dài nhiều năm. Năm 1993, nhân dịp sinh nhật lần thứ 50 của Hoàng hậu Silvia, Anni-Frid Lyngstad được mời biểu diễn lại ca khúc. Bà rủ nhóm The Real Group, và họ cùng hát bản a cappella ngay trên sân khấu Nhà hát Opera Hoàng gia ở Stockholm, trước mặt nhà vua và hoàng hậu. Wikipedia cũng kể rằng khi hai vị đến câu lạc bộ đêm Tramp ở London, nhà vua đã đề nghị DJ mở đúng bài này.

Dancing Queen trên bảng xếp hạng và trong mắt giới phê bình

Ca khúc nhanh chóng thành hit toàn cầu, đứng đầu bảng xếp hạng ở hơn một chục quốc gia. Ở quê nhà Thụy Điển, bài giữ vị trí số một suốt 14 tuần. Tại Mỹ, đây là bản quán quân duy nhất của ABBA, trong khi theo American Songwriter, nhóm có 14 bài lọt top 40 ở thị trường này. Tờ báo lý giải rằng Europop Thụy Điển vốn không quá phổ biến ở Mỹ, nhưng Dancing Queen lại gần với disco, một trong những thể loại lớn nhất thời đó. Năm 2015, bài hát được đưa vào Grammy Hall of Fame.

Giới phê bình đón nhận ca khúc rất nồng nhiệt. Donald A. Guarisco của AllMusic nhận xét rằng sự chân thành và tính âm nhạc đã giúp nó sống lâu hơn cơn sốt disco để trở thành một chuẩn mực của dance-pop. Billboard thấy ý tưởng về trải nghiệm đáng nhớ nhất của một người đến vào tuổi 17 giữa thời disco có chiều sâu hơn phần lớn bài hát của ABBA, đồng thời so sánh các bè giọng với The Mamas and the Papas. Cash Box thì chú ý đến phần hòa âm giọng đầy đặn cùng lớp âm thanh vang dày đặc trưng của nhóm.

Theo Wikipedia, ca khúc đã trở thành một bản tiêu chuẩn của các diva dance như Carol Douglas và Kylie Minogue, và được nhiều nghệ sĩ hát lại, trong đó có U2 của Ireland. Cộng đồng LGBT đón nhận bài hát nhiệt tình, và tạp chí Mojo xếp nó vào số những “gay anthem” phổ biến nhất. Bản hát lại của Naya Rivera và Amber Riley trong Glee năm 2011 từng đạt hạng 74 trên Billboard Hot 100. American Songwriter cũng ghi nhận bài đã bán hơn bốn triệu bản trên toàn thế giới và vượt 691 triệu lượt nghe trên Spotify tại thời điểm bài viết đó được đăng.

Từ Muriel’s Wedding đến Mamma Mia!: những lần trở lại

Dancing Queen tiếp tục sống trong điện ảnh và sân khấu. Năm 1994, Ulvaeus và Andersson cho phép dùng bài này cùng nhiều hit khác của ABBA cho nhạc phim Muriel’s Wedding của Úc. Sau đó, ca khúc có mặt trong Mamma Mia!, vở nhạc kịch ra mắt năm 1999 và được chuyển thể thành phim năm 2008, rồi lại xuất hiện ở phần tiếp theo Mamma Mia! Here We Go Again (2018).

Trong phim năm 2008, cảnh Christine Baranski, Julie Walters và Meryl Streep hát Dancing Queen khi thử những bộ đồ lạ mắt, trượt xuống lan can và nhảy khắp phố là một trong những khoảnh khắc được nhắc đến nhiều nhất. Cả thị trấn cùng nhập cuộc, và cảnh quay khép lại bằng màn flash mob lẫn cú nhảy xuống biển của Meryl Streep. Ở phần phim 2018, bản hát lại do cả dàn diễn viên thể hiện và được chính Benny Andersson sản xuất.

Bài hát còn có phiên bản tiếng Tây Ban Nha. Cho tuyển tập Gracias Por La Música (1980), ABBA thu bản “Reina Danzante” với phần lời của Buddy và Mary McCluskey. Về sau, ca khúc được đổi tên thành “La Reina Del Baile” khi đưa vào tuyển tập ABBA Oro: Grandes Éxitos thập niên 1990. Năm 1995, Dancing Queen cũng trở thành bài đầu tiên được gán mã ISWC, T-000.000.001-0.

Nếu mở lại Dancing Queen trên tai nghe, bạn có thể thử nghe chậm hơn một lần: tiếng keyboard len vào giữa các câu hát, lớp bè giọng chồng lên nhau, rồi dàn dây dâng lên ở điệp khúc. Trên một bộ loa tốt, những lớp âm thanh ấy hiện ra rõ ràng, đủ để hiểu vì sao bản nhạc ra đời từ năm 1976 này vẫn khiến người ta muốn đứng dậy nhảy.

Nguồn tham khảo: Wikipedia | American Songwriter

Ảnh: Anders Hanser / CC BY 3.0 / Wikimedia Commons

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *