Careless Whisper là kiểu bài hát chỉ cần vài nốt saxophone vang lên là người nghe nhận ra ngay. Với những ai lớn lên cùng băng cassette, đĩa CD, radio hay các buổi karaoke, giai điệu này hẳn chẳng còn xa lạ. Nhưng phía sau đoạn sax mượt mà ấy là một chặng đường khá dài, đầy những lần thu thử và những lần chưa vừa ý.

Bài hát do George Michael viết cùng Andrew Ridgeley, khi cả hai còn là hai thành viên của nhóm Wham!. Đây là đĩa đơn thứ hai trích từ album thứ hai của nhóm, Make It Big (1984), và do chính Michael sản xuất. Phần saxophone do Steve Gregory chơi, theo giai điệu mà Michael đã soạn sẵn.
Careless Whisper được George Michael nghĩ ra trên chuyến xe buýt
Theo Wikipedia, George Michael viết bài hát khi mới 17 tuổi, trong lúc đi xe buýt đến nơi anh làm DJ ở một nhà hàng gần Bushey, Hertfordshire. MusicRadar lại ghi anh khi đó 18 tuổi và nêu tên nhà hàng là Bel Air. Hai nguồn lệch nhau ở con số tuổi, nhưng cùng cho biết anh đã mày mò giai điệu ấy trong đầu khoảng ba tháng.
Trong tự truyện Bare, Michael kể rằng đoạn sax hiện ra ngay lúc anh đưa tiền cho người trên xe buýt. Với một người chưa đầy hai mươi tuổi, đó là một khoảnh khắc khá đặc biệt: cả giai điệu gần như đã thành hình trước khi có bất kỳ bản thu nào.
Về phần lời, Wikipedia cho biết anh viết trong Bare rằng bài hát bắt nguồn từ trải nghiệm không chung thủy của chính mình. Anh hình dung cảnh người yêu phát hiện ra sự thật khi hai người đang khiêu vũ cùng nhau. MusicRadar thì kể lại một câu chuyện quen thuộc xoay quanh sân trượt patin, nơi anh đi cùng hai chị gái là Melanie và Yioda, rồi để ý một cô gái mới và hẹn hò sau lưng bạn gái lúc đó.
Andrew Ridgeley và những bản thu thử đầu tiên
Trong lúc Michael giữ giai điệu sax trong đầu, Andrew Ridgeley ngồi dò hợp âm trên cây Fender Telecaster nhận được nhân dịp sinh nhật lần thứ 18. Wikipedia cho biết Ridgeley viết chuỗi hợp âm, còn Michael hát lại đoạn sax cho bạn nghe. Hai người làm việc ở nhà gia đình Michael tại Radlett và căn hộ tầng hầm ở Peckham, London, nơi Ridgeley sống.
Bản demo đầu tiên được thu ngày 18/1/1982 trên máy Portastudio, tại nhà gia đình Ridgeley, cùng nhà sản xuất địa phương Paul Mex với mức phí 20 bảng. Bản thu có trống máy Doctor Rhythm, guitar acoustic do Ridgeley đánh và guitar bass của Dave West. Giọng Michael được thu qua chiếc micro gắn vào một cán chổi, và chỉ thu một lần vì phần lớn buổi hôm đó đã dành cho demo bài Wham Rap! (Enjoy What You Do).
Đến ngày 24/3/1982, Michael thu một bản demo đầy đủ hơn với ban nhạc đệm tại Halligan Band Centre, Holloway, London. Theo quản lý của Wham! là Simon Napier-Bell, phần sax trong bản này do một người bạn chơi nhạc nghiệp dư sống gần đó thực hiện. Michael viết rằng khi nghe bài hát cùng ban nhạc, anh tin mình đã có một bài đủ sức đứng số một. Vào đêm cuối làm DJ, anh mở chính bản demo ấy cho khách nhà hàng nghe, và sàn nhảy đã đầy người.
Careless Whisper qua Muscle Shoals: khi tiếng sax chưa đúng ý
Careless Whisper không xuất hiện trong album đầu tay Fantastic của Wham! năm 1983. Cũng trong năm đó, Michael thu một phiên bản cùng nhà sản xuất Jerry Wexler tại Muscle Shoals Sound Studio, bang Alabama. Wexler mời Tom Scott chơi sax, nhưng Michael không hài lòng và nhiều lần ngân nga lại đoạn nhạc để nhờ chỉnh. Napier-Bell nhớ rằng sau hai tiếng, anh vẫn ở đó trong khi cả phòng thu ngượng ngùng.
Napier-Bell và Wexler không nghe ra phần còn thiếu trong cách chơi của Scott, nhưng Wexler tin vào trực giác của Michael. Ông phỏng đoán người chơi sax trong bản demo có thể đã bấm ngón không chuẩn nên tạo ra một sắc thái khác, và Scott là người chơi quá giỏi nên khó có được sắc thái đó. Michael sau này nhận xét phiên bản ấy quá trung tính, thiếu dấu ấn riêng của mình. Anh vẫn nghe theo lời khuyên của Wexler là không chuyển tông trong bài, vì anh cho đó là một lối mòn.
Cũng trong năm 1983, hãng Innervision Records từng định phát hành bài hát. Dick Leahy, người lo bản quyền xuất bản của Michael, đã chặn được kế hoạch vì Michael nắm quyền kiểm soát bản quyền. Michael khi đó còn bận lưu diễn cùng Wham! để quảng bá Fantastic, nên việc tung bài ra như một đĩa đơn solo lúc ấy cũng chưa hợp lý.
Steve Gregory và tiếng saxophone cuối cùng của Careless Whisper
Vài tuần sau buổi thu ở Muscle Shoals, Michael liên hệ Chris Porter, người từng sản xuất một phần album Make It Big, để thu thêm một phiên bản nữa. Họ làm việc tại Sarm West Studio 2, London, với một ban nhịp chơi trực tiếp. Michael thấy kết quả khá hơn vì anh thoải mái hơn và các nhạc công ở Sarm chơi tốt hơn, nhưng phần sax vẫn chưa được thu.
Theo Porter, họ đã cho 11 nghệ sĩ saxophone thử giọng trước khi chọn Steve Gregory, người có thể chơi trọn câu nhạc chính chỉ trong một hơi thở. Gregory thì kể mình là người thứ chín. Một nghệ sĩ khác, Ray Warleigh, chờ đến nửa đêm vẫn chưa thấy Michael tới nên ra về, nhường chỗ cho Gregory.
Gregory cho biết phần nhạc sẽ dễ hơn trên alto saxophone, nhưng Michael muốn dùng tenor, và cây sax của ông không chơi được nốt cao nhất nếu không bấm ngón thay thế. Theo gợi ý của Gregory, Porter hạ bản thu xuống nửa cung bằng cách làm chậm băng. Gregory chơi ở tông thấp hơn với cách bấm đúng, rồi băng được trả về tốc độ ban đầu. Michael hài lòng. Ridgeley viết rằng giai điệu giàu sắc thái ấy cuối cùng cũng tìm được tiếng nói từ một nghệ sĩ sax vừa có tâm hồn, vừa có kỹ thuật, và gọi đó là kiệt tác đầu tiên của George. Phần giọng hát của Michael được thu tại Advision Studios, Fitzrovia, London.
Careless Whisper lên đỉnh bảng xếp hạng
Careless Whisper được phát hành dạng đĩa đơn ngày 23/7/1984. Hai tuần sau, bài lên số một bảng xếp hạng đĩa đơn Anh, thay thế Two Tribes của Frankie Goes to Hollywood, và giữ vị trí này trong ba tuần. Đó cũng là đĩa đơn bán chạy thứ năm tại Anh năm ấy. Bài còn đứng đầu ở 25 quốc gia khác, trong đó có bảng Billboard Hot 100 của Mỹ vào tháng 2/1985, và được Billboard xếp là bài hát số một của năm 1985.
Đĩa đơn này được ghi tên George Michael, nằm trong chiến lược chuyển anh sang con đường solo. Michael nói với báo giới rằng bài không hợp phong cách Wham!, nhưng lại nói với ban quản lý rằng Wham! sẽ tan rã. Ở Mỹ, nơi Wham! chưa được biết đến nhiều, bài được ghi là Wham! featuring George Michael. Billboard từng nhận xét bài hát “sẽ chạm vào trái tim của nhiều người”, còn Wikipedia ghi tổng doanh số vượt 11 triệu bản, riêng Mỹ chiếm 7 triệu.
Có những buổi tối yên tĩnh, đeo tai nghe và để đoạn saxophone ấy chạy chậm rãi, ta dễ nhận ra vì sao bài hát này được nhớ lâu đến vậy. Mỗi nốt đều mang dấu vết của những lần thu đi thu lại, và nghe bằng một đôi tai nghe tử tế hay một dàn loa ấm, bạn sẽ thấy rõ từng hơi thở của nó.
Nguồn tham khảo: Wikipedia, MusicRadar
Ảnh: University of Houston Digital Library / Public domain / Wikimedia Commons

