Take On Me của a-ha: hành trình lên đỉnh Billboard

Take On Me của ban nhạc synth-pop Na Uy a-ha là một trong những đĩa đơn được nhắc đến nhiều nhất của thập niên 80, nhưng con đường dẫn tới ngôi vị số một của nó khá quanh co. Bản thu đầu tiên, phát hành tháng 10 năm 1984, không tạo được tiếng vang ở Anh, và lần phát hành đầu tiên của năm 1985 cũng không khá hơn. Đến lần phát hành thứ hai trong năm 1985, bài hát mới lên hạng hai trên UK Singles Chart. Tại Mỹ, đĩa đơn đứng đầu Billboard Hot 100 vào tháng 10 năm 1985.

Ban nhạc synth-pop Na Uy a-ha, nghệ sĩ thể hiện ca khúc Take On Me

Take On Me bắt đầu từ ban nhạc Bridges

Mầm mống của bài hát có từ trước khi a-ha thành hình. Pål Waaktaar và Magne Furuholmen từng chơi chung trong ban nhạc Bridges, và khi mới 15, 16 tuổi, họ đã viết một bản nhạc tên “Miss Eerie”. Hai người thấy riff của nó nghe như một quảng cáo kẹo cao su, quá nghiêng về pop so với ban nhạc của mình, nên bản đầu tiên được làm “punk” hơn để cân bằng lại. Waaktaar cho rằng bài quá nhạc pop so với phong cách tối mà nhóm muốn theo đuổi, còn Furuholmen lại nhớ rằng mình thấy nó khá bắt tai.

Trong cuộc trò chuyện với Rolling Stone năm 2010, Furuholmen kể bản đầu tiên chịu ảnh hưởng từ Ray Manzarek của The Doors. Ông ngưỡng mộ lối chơi phím gần như toán học nhưng vẫn rất giàu giai điệu của Manzarek, người đã đưa nhạc cổ điển vào pop. Theo ông, một phần sức mạnh của a-ha đến từ việc hấp thụ những ảnh hưởng như vậy rồi thêm hương vị Scandinavia của riêng mình. Bài hát từng mang tên “Lesson One”, sau đó là một cái tên dài dằng dặc mà ông nói đùa là rất ngắn gọn: “All’s Well That Ends Well and Moves With the Sun”.

a-ha tới London và những bản thu chưa như ý

Sau khi Bridges tan rã, Waaktaar và Furuholmen sang London tìm cơ hội trong ngành âm nhạc, nhưng sáu tháng sau họ trở về Na Uy. Tại đây, họ gặp lại người bạn cùng trường là giọng ca Morten Harket. Nghe bài hát xong, Harket nhận xét riff phím mang chất của một bản hit đại chúng. Cả ba bắt tay làm demo, trong đó có phiên bản mới của bài, và tháng 1 năm 1983 a-ha quay lại London để tìm hợp đồng thu âm. Họ muốn bài hát khoe được quãng giọng của Harket, nên giai điệu mới có đoạn cuộn lên cao như Furuholmen mô tả.

Chặng đường ở London không suôn sẻ. Ban nhạc ký với nhà xuất bản Lionheart rồi rời đi vì thất vọng, sau đó thu demo mới tại phòng thu của nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất John Ratcliff. Ratcliff giới thiệu họ với quản lý Terry Slater, và Slater đưa họ về Warner Bros. Records UK. Nhà sản xuất Tony Mansfield, người thành thạo Fairlight CMI, phối các bản demo bằng nhạc cụ điện tử, nhưng âm thanh ấy không phải điều a-ha mong muốn. Bản phát hành năm 1984, kèm một video quay ban nhạc hát trước phông nền xanh, chỉ dừng ở hạng 137 tại Anh.

Alan Tarney và canh bạc của hãng đĩa Mỹ

Andrew Wickham, cựu lãnh đạo của Warner Bros UK và Reprise, sau đó ký a-ha về Warner Bros America. Ông biết nhiều nỗ lực trước đó đều chưa đưa được bài hát đến thành công thương mại. Theo gợi ý của Slater, nhà sản xuất Alan Tarney được giao việc chỉnh lại ca khúc. Bản thu mới nghe sạch và bay bổng hơn, lại có đoạn coda thay cho kiểu nhỏ dần đột ngột của bản cũ. Tuy vậy, văn phòng hãng đĩa ở London hỗ trợ không nhiều, và đĩa đơn thất bại lần thứ hai.

Chi nhánh Mỹ vẫn tin vào giai điệu này và chọn một hướng khác: đầu tư thêm cho một video mới. Furuholmen nói với Rolling Stone rằng ông không nghi ngờ chuyện video đã biến bài hát thành hit. Theo ông, riff rất bắt tai nhưng đây là kiểu bài phải nghe vài lần mới thấm, và nếu thiếu sức tác động của video, bài hát khó được để ý đến.

Video bút chì của Steve Barron

Đoạn phim do đạo diễn Steve Barron thực hiện, quay năm 1985 tại quán Kim’s ở Wandsworth, tây nam London, và trong một trường quay cũng ở thành phố này. Nữ diễn viên người Anh Bunty Bailey xuất hiện trong các cảnh quán cà phê. Ý tưởng làm hoạt hình bắt nguồn từ một phim ngắn của sinh viên tên “Commuter” của Michael Patterson và Candace Reckinger, do John Beug, đồng nghiệp của Jeff Ayeroff, đề xuất. Patterson vẽ đè lên một số đoạn hình quay, còn Reckinger làm phần mặt nạ. Kỹ thuật này gọi là rotoscoping, tức dựng lại chuyển động thật qua từng khung hình.

Rolling Stone cho biết clip mất khoảng hai tháng để hoàn thành vì quy trình rotoscoping rất nhọc nhằn, còn trang Wikipedia của bài hát ghi khoảng 3.000 khung hình đã được xử lý theo cách này. Đĩa đơn phát hành ở Mỹ một tháng sau khi video ra mắt, rồi lên đầu Billboard Hot 100 và đứng số một ở nhiều quốc gia. Tại MTV Video Music Awards 1986, video giành sáu giải và được đề cử thêm hai hạng mục khác.

Giọng Morten Harket và điệp khúc khó hát

Về mặt âm nhạc, Take On Me là bài synth-pop pha new wave, viết ở giọng La trưởng với nhịp độ 169 nhịp mỗi phút. Phần nền gồm máy trống LinnDrum, guitar acoustic và electric cùng keyboard. Lời bài hát là một lời khẩn cầu tình yêu, theo cấu trúc đoạn – điệp khúc, có đoạn bridge trước điệp khúc cuối.

Điều làm bài hát nổi tiếng là quãng giọng của Harket, trải rộng hơn hai quãng tám rưỡi. Nốt thấp nhất, La2, rơi vào đầu điệp khúc, trên âm tiết đầu của cụm “Take On Me”. Từ đó giọng anh leo dần, chuyển sang falsetto và chạm nốt cao nhất, Mi5, ở cuối. Rolling Stone vì thế gọi đây là một trong những điệp khúc khó hát nhất lịch sử nhạc pop, điều mà chỉ cần một lần ghé quán karaoke là kiểm chứng được.

Sau Take On Me: a-ha chọn con đường riêng

Đĩa đơn kế tiếp, “The Sun Always Shines on T.V.”, chỉ lên tới hạng 20 trên Hot 100 và cũng là đĩa đơn Top 20 cuối cùng của a-ha tại Mỹ. Ở châu Âu, nhóm vẫn có thêm nhiều bản Top 10 trong những thập kỷ sau. Furuholmen giải thích rằng ba chàng trai Na Uy bướng bỉnh không muốn thu thêm một “Take On Me” nữa. Họ chưa từng nghĩ mình sẽ thành thần tượng tuổi teen và chỉ muốn đi tiếp, trong khi hãng đĩa xem công thức cũ là thứ đã thành công.

Theo bài viết của Rolling Stone vào tháng 5 năm 2010, a-ha quyết định chia tay sau gần 25 năm, với tour diễn mang tên Ending on a High Note. Album cuối cùng của nhóm khi đó, Foot of the Mountain, ra mắt ở hạng 5 tại Anh, còn chuỗi concert sẽ khép lại bằng ba đêm ở Oslo. Furuholmen vẫn nói bài hát nghe còn tươi và đầy năng lượng khi vang lên trên radio.

Với nhiều người Việt, giai điệu này quen thuộc qua radio, băng cassette hay những buổi karaoke. Thử nghe lại bằng một bộ tai nghe hoặc dàn loa tốt, bạn sẽ thấy lớp synth, tiếng guitar và nhịp trống điện tử hiện ra rõ ràng hơn, còn giọng Harket cứ thế vươn lên qua từng nhịp điệp khúc.

Nguồn tham khảo: Wikipedia, Rolling Stone

Ảnh: Sheila Rock / CC BY-SA 2.5 / Wikimedia Commons

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *